Relacja z wycieczki
Podstacje Trakcyjne: Swarzędz i Kostrzyn
PGE Energetyka Kolejowa Operator
17.06.2026
17 czerwca gościliśmy w jednej z największych firm energetycznych w kraju – PGE Energetyka Kolejowa, oferującej swoje usługi oraz sprzedaż energii elektrycznej dla prawie 5 milionów klientów na terenie całej Polski. PGE Energetyka Kolejowa utrzymuje prawie 25 tys. torokilometrów sieci trakcyjnej. Pociągi muszą jeździć, dlatego pracownicy PGE Energetyka Kolejowa pracują 24 godziny na dobę przez 7 dni w tygodniu. Łącznie nad zapewnieniem zasilania sieci trakcyjnej i samą siecią trakcyjną pracuje około 2 500 pracowników.
Dla zapewniania ciągłości ruchu kolejowego PGE Energetyka Kolejowa posiada 70 nowoczesnych pociągów sieciowych oraz specjalistyczne pojazdy utrzymania sieci trakcyjnej. Sieć trakcyjna składa się z sieci jezdnej nad torami oraz sieci powrotnej stanowiących łącznie system urządzeń zasilających pociągi prądem stałym o napięciu 3 kV. Aby system działał sprawnie potrzebuje rozbudowanej infrastruktury towarzyszącej: podstacji trakcyjnych – tradycyjnie lokalizowanych wzdłuż linii kolejowej oraz kabin sekcyjnych – posadowionych pomiędzy podstacjami trakcyjnymi. Podstacje trakcyjne zazwyczaj zasilane są napięciem przemiennym 15 kV lub 110 kV, z GPZów innych dystrybutorów energii elektrycznej. Utrzymanie 25 tys. torokilometrów sieci trakcyjnej wymaga pracy 547 podstacji trakcyjnych, 267 kabin sekcyjnych, 6 213 stacji transformatorowych, a w nich 19 500 wyłączników, 67 441 rozłączników i 26 034 odłączników.
Rozmieszczenie urządzeń wzdłuż linii kolejowych, ich moc i stopień wykorzystania zależy od parametrów eksploatacyjnych konkretnej linii, m.in. prędkości na linii kolejowej, minimalnego dopuszczalnego odstępu czasowego między pociągami, maksymalnego prądu pobieranego przez pociąg, planowanych czynności obsługowych oraz średniego napięcia użytecznego.
Obejrzeliśmy dwie podstacje trakcyjne – starą wybudowaną w 1964, a zmodernizowaną w 1996 roku – PT Swarzędz i nową oddaną do użytku w 2022 roku – PT Kostrzyn. Obydwie podstacje zlokalizowane są przy linii kolejowej 003 Warszawa Zachodnia – Kunowice, linii kolejowej magistralnej o znaczeniu państwowym, stanowiącej część głównej międzynarodowej linii kolejowej E20 relacji Oostende – Bruksela – Berlin – Warszawa – Mińsk – Moskwa – Władywostok. Podstacja trakcyjna Swarzędz wchodzi w skład systemu zasilania stacji Poznań. W racji znaczenia linii kolejowej wymagania stawiane systemowi zasilania i sterowania są bardzo duże.
Na rysunku poniżej pokazano układ zasilania trakcji elektrycznej.
PT Swarzędz, fot. Błażej Kotowicz
PT Kostrzyn, fot. Błażej Kotowicz
Na sieci trakcyjnej zamontowane są dodatkowe symbole organizujące pracę mechanika w pojeździe trakcyjnym. Dla elektryków szczególnie istotne są cztery z nich, m.in. „uśmiech na niebieskim tle”. Nie oznacza to, że sieć się do nas śmieje, a więc co one oznaczają? Odbierakiem prądu z sieci trakcyjnej jest pantograf. Te tajemnicze oznaczenia związane są właśnie z pracą pantografu:
Wszystkie te informacje przekazał nam niezastąpiony Kierownik Rejonu Poznań – Pan Przemek Chłopowiec. Opowiadał dużo, ciekawie, cierpliwie odpowiadał na zadawane pytania, a pytań było dużo, często podchwytliwe. Jednak Pan Przemek nie dał się zaskoczyć – o systemie zasilania sieci trakcyjnej wie chyba wszystko. Pana Przemka wspierali Pan Dawid Roza i Kacper Jagodziński. Panowie nie tylko opowiadali o swojej pracy i urządzeniach, ale dyskretnie pilnowali nas żeby ktoś nie uległ wypadkowi.
Dziękujemy Panom Przemkowi, Dawidowi i Kacprowi za świetnie zorganizowany pokaz, za pokazanie nam tego jak energetyka kolejowa wyglądała i jak wygląda teraz, pokazanie zmian zachodzących na kolei, za wprowadzenie w specyficzny świat energetyki kolejowej. I… za ugoszczenie nas poczęstunkiem.
Dziękujemy Panu Dyrektorowi PGE Energetyka Kolejowa za udostępnienie obiektów do obejrzenia, Panu Prezesowi Pawlickiemu za fundusze na transport oraz firmie Sobisbus za sprawne przemieszczanie się pomiędzy oglądanymi obiektami.
Opracowała
Natalia Steinke